الغزالي

72

كيمياى سعادت ( فارسى )

نكند و سخن درشت نگويد و طلب زيادت نكند كه اين همه هلاك [ 1 ] دين بود . آفت پنجم فحش گفتن است . و رسول ( ص ) گفته است : « بهشت حرام است بر هر كسى كه فحش گويد . و گفت ( ص ) : اندر دوزخ كسان باشند كه از دهان ايشان پليدى همىرود و از گند آن همه اهل دوزخ به فرياد آيند و گويند : اين كيست ؟ گويند : اين آن است كه هر كجا سخنى فاحش و پليد بودى دوست داشتى و همىگفتى ، » إبراهيم بن ميسره ( رض ) گويد : « هر كه فحش گويد روز قيامت بر صورت سگى خواهد بود . » و بدان كه بيشترين فحش اندر آن بود كه از مباشرت [ 2 ] عبارتهاى [ 3 ] زشت كند ، چنان كه عادت اهل فساد بود . و دشنام آن بود كه كسى را بدان نسبت كند . رسول ( ص ) گفت : « لعنت بر آن كس باد كه مادر و پدر از آن خشنود نباشند ، و مادر و پدر خويش را دشنام دهد . » گفتند : « اين كه كند يا رسول اللّه ؟ » گفت : « آنكه مادر و پدر ديگرى دشنام دهد تا مادر و پدر وى را دشنام دهند ، آن [ 4 ] خود وى داده باشد . » و بدان كه چنان كه حديث مباشرت به كنايت بايد گفت تا فحش نبود ، اندر هر چه زشت بود هم اشارت بايد كرد و صريح نبايد گفت و نام زنان صريح نبايد گفت بلكه « پردگيان » بايد گفت . و كسى را كه علتى زشت بود ، چون بواسير و برص و غير آن ، آن را « بيمارى » بايد گفت ، و ادب اندر چنين الفاظ نگاه بايد داشت ، كه اين نيز نوعى از فحش است . آفت ششم لعنت كردن است . و بدان كه لعنت كردن مذموم است بر ستور و جامه و مردم و هر چه بود . رسول ( ص ) گفت : « مؤمن لعنت نكند . »

--> [ 1 ] مايهء هلاك . [ 2 ] چگونگى همخوابگى . [ 3 ] تعبيرها . [ 4 ] دشنام .